1. Loyihani to’g’ri tushunish
Katta loyihani muvaffaqiyatli design qilish uchun avvalo uning biznes maqsadini, foydalanuvchi talablarini va texnik cheklovlarini tushunish kerak.
Savollar:
- Loyiha kim uchun mo‘ljallangan?
- Asosiy muammo nima va uni qanday hal qilish mumkin?
- Mavjud yechimlar va ularning kamchiliklari qanday?
- Kelajakda kengaytirish imkoniyati bormi?
2. Arxitektura tanlovi
Loyihaning murakkabligi va hajmiga qarab arxitektura tanlash muhim ahamiyatga ega.
Monolit yoki Mikroservis?
- Monolit: Oddiy va kichik loyihalar uchun yaxshi, lekin kattalashsa, murakkablik oshadi.
- Mikroservis: Katta va kengaytirib bo‘ladigan loyihalar uchun mos, ammo boshqaruv qiyinroq.
Asosiy arxitektura yondashuvlari:
- Layered Architecture (qatlamli arxitektura)
- Hexagonal Architecture (port va adapterlar)
- Event-Driven Architecture (voqealar asosida ishlaydigan arxitektura)
- Serverless (AWS Lambda, Google Cloud Functions)
3. Texnologiyalar tanlovi
Texnologiyalarni tanlashda quyidagi omillarni inobatga olish lozim:
- Backend: Node.js (Express.js, NestJS), Java (Spring Boot), Go, Python (Django, FastAPI)
- Frontend: React.js, Next.js, Vue.js, Angular
- Ma’lumotlar bazasi: PostgreSQL, MongoDB, Redis, Elasticsearch
- Keshlash: Redis, Memcached
- Deployment: Kubernetes yoki docker
4. Ma’lumotlar bazasini design qilish
Yaxshi ma’lumotlar bazasi dizayni yuqori tezlik va samaradorlikni ta’minlaydi.
-
Normalized yoki Denormalized?
- O‘qish tezligi muhim bo‘lsa – denormalizatsiya
- Yozish tezligi va aniq struktura muhim bo‘lsa – normalizatsiya
-
Relatsion yoki NoSQL?
- Mavjud loyihaga qarab tanlash (masalan, murakkab so‘rovlar uchun PostgreSQL, katta hajmli yozish operatsiyalari uchun MongoDB yoki Cassandra)
5. skalabillik va performans
Katta loyihalar uchun skalabillik muhim, chunki foydalanuvchilar soni oshib boradi.
-
Horizontal yoki Vertical Scaling?
- Vertical (server resurslarini kuchaytirish) – cheklangan
- Horizontal (yangi serverlar qo‘shish) – yaxshi yondashuv
-
Load Balancing
- Nginx, HAProxy, AWS ALB
-
CDN (Content Delivery Network)
- Statik kontentni tez yetkazish
6. Xavfsizlik
Katta loyihalar xavfsizlik bo‘yicha alohida e’tibor talab qiladi.
-
Authentication va Authorization
- JWT, OAuth, OpenID Connect
-
Ma’lumotlarni shifrlash
- HTTPS, TLS, AES
-
Xavfsizlik devorlari (firewall) va DDoS himoya
- Cloudflare, AWS Shield
7. CI/CD va Monitoring
Loyihani doimiy ishlashini ta’minlash uchun CI/CD va monitoring muhim ahamiyatga ega.
- CI/CD: GitHub Actions, GitLab CI, Jenkins
- Monitoring: Prometheus, Grafana, ELK stack
- Log Management: Loki, Graylog, Datadog
Xulosa
Katta loyihani to‘g‘ri design qilish – bu faqat texnik jarayon emas, balki biznes talablarini ham inobatga oladigan strategik yondashuvdir. To‘g‘ri arxitektura, texnologiya tanlovi va xavfsizlik choralari bilan loyihani muvaffaqiyatli amalga oshirish mumkin.