JavaScript dunyodagi eng mashhur dasturlash tillaridan biri hisoblanadi, lekin u katta loyihalarda ba’zi kamchiliklarga ega. Aynan shu muammolarni hal qilish uchun TypeScript paydo bo’ldi.
TypeScript nima?
TypeScript - bu Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan va JavaScript asosida qurilgan dasturlash tili. U statik tip tizimiga ega bo‘lib, kodni yozish jarayonida xatolarni oldindan aniqlashga yordam beradi.
TypeScript va JavaScript farqi
- Statik tipizatsiya: TypeScriptda o‘zgaruvchilarni aniq bir tipga bog‘lash mumkin.
- Katta loyihalar uchun qulaylik: TypeScript yirik dasturiy ta’minot loyihalarini tuzishda qulay bo‘lgan interfeyslar, sinflar va modullar kabi imkoniyatlarni taqdim etadi.
- ES6+ xususiyatlari: TypeScript JavaScript’ning so‘nggi versiyalaridagi imkoniyatlarni qo‘llab-quvvatlaydi va ularni eski brauzerlarda ham ishlashini ta’minlaydi.
TypeScript qanday ishlaydi?
TypeScript kod yozilgandan so‘ng transpiler (kompilyator) yordamida oddiy JavaScript kodiga aylantiriladi va brauzer yoki Node.js muhitida ishlaydi.
TypeScript o‘rnatish
Agar kompyuteringizda Node.js o‘rnatilgan bo‘lsa, quyidagi buyruq orqali TypeScript’ni o‘rnatishingiz mumkin:
npm install -g typescript
Keyin, TypeScript faylini .ts kengaytmasi bilan saqlab, uni JavaScript’ga kompilyatsiya qilish mumkin:
tsc myfile.ts
TypeScript asosiy imkoniyatlari
1. Statik tipizatsiya
let age: number = 25;
let name: string = "Ali";
let isActive: boolean = true;
TypeScript noto‘g‘ri tip berilgan taqdirda xatolik chiqaradi:
let age: number = "yigirma besh"; // Xato: string number bo'lishi kerak!
2. Interfeyslar
Interfeyslar kodni strukturali va tushunarli qiladi:
interface User {
name: string;
age: number;
}
let user: User = {
name: "Ali",
age: 30
};
3. Sinflar va inkapsulyatsiya
class Car {
private model: string;
constructor(model: string) {
this.model = model;
}
getModel(): string {
return this.model;
}
}
const myCar = new Car("Tesla Model 3");
console.log(myCar.getModel());
4. Funksiyalarga tip berish
function sum(a: number, b: number): number {
return a + b;
}
console.log(sum(5, 10)); // 15
Nega TypeScript ishlatish kerak?
- Xatolarni oldindan aniqlash - TypeScript kod yozish vaqtida xatolarni aniqlaydi va oldini oladi.
- Loyihani boshqarish qulayligi - Katta kod bazalarini yanada tartibli qiladi.
- IDE qo‘llab-quvvatlashi - VS Code kabi dasturlash muhitlari TypeScript bilan samarali ishlaydi.
- ES6 va undan yuqori imkoniyatlar - Zamonaviy JavaScript funksiyalaridan foydalanish imkonini beradi.
- Katta jamoalar uchun mos - Dasturchilar o‘rtasida tushunmovchiliklarning oldini oladi va kodning sifatini oshiradi.
Xulosa
TypeScript - bu zamonaviy va kuchli dasturlash tili bo‘lib, JavaScript’ga qo‘shimcha imkoniyatlar qo‘shadi. Agar siz mustahkam, katta va xavfsiz dasturlar yozmoqchi bo‘lsangiz, TypeScript’ni o‘rganish tavsiya etiladi!