17 noyabr 2025 kuni Cloudflare’ning dunyo bo‘yicha millionlab saytlar va xizmatlarni o‘zida birlashtirgan global tarmog‘ida jiddiy uzilish kuzatildi. Bir necha daqiqadan bir necha soatgacha davom etgan bu nosozlik internetning o‘zida sezilarli tebranishlar keltirib chiqardi: saytlar ochilmadi, APIlar javob bermadi, CDN aktivlari kechikdi va hatto ayrim korporativ VPNlar ham ishlamay qoldi.
Bu hodisa bizga yana bir bor internetning qanchalik markazlashgan, lekin bir vaqtning o‘zida qanchalik nozik ekanini eslatdi.
Muammo nimadan boshlandi?
Cloudflare rasmiy ma’lumotlariga ko‘ra, uzilishning ildizi global routing qatlamidagi konfiguratsion o‘zgarishga borib taqaladi.
Asosiy sabablar:
- BGP (Border Gateway Protocol) darajasida noto‘g‘ri konfiguratsiya tarqalishi
- Global backbone routerlar orasida traffic rebalance algoritmining xato ishlashi
- Bir nechta lokatsiyalarda CPU spike yuz berib, paketlarni qayta ishlash sekinlashuvi
- Tizimning avto-rollout qilinadigan konfiguratsiyalarida safeguard trigger bo‘lmay qolishi
Yuqoridagi omillar bir vaqtda to‘qnash kelib, Cloudflare POP (Point of Presence) larining bir necha segmentida congestion (tiqilish) yuzaga keldi. Shundan so‘ng, muammo oqimi dunyo bo‘ylab tarqaldi.
Cloudflare qanday chora ko‘rdi?
Cloudflare muammoni 40—60 daqiqa ichida izolyatsiya qila oldi va:
- problematik konfiguratsiyani qaytarib qo‘ydi
- POPlar bo‘yicha trafikni qayta muvozanatlashtirdi
- safetynet triggerlarini kuchaytirish bo‘yicha patch chiqardi
- monitoring tizimlarida BGP anomaly detection kengaytirildi
Bu tezkor choralar global internetning o‘nlab foizini tashkil qiluvchi tarmoqni tezda tiklab berdi.
Shaxsiy fikrim — internetning zaifligi haqida
Har bir global outage IT dunyosiga kichik, lekin chuqur o‘git beradi:
- “Decentralization” haqida ko‘p gapiramiz, lekin amalda provider-larga haddan tashqari bog‘langanmiz.
- Katta tizimning kichik qismi nosoz bo‘lsa ham, domino effekti global ko‘lamga chiqishi mumkin.
- Najot — monitoring, rollback, isolatsiya va anti-blast radius strategiyalarida.
Cloudflare kabi gigantlar hatto millionlab dollarlik infra va yuzlab ekspertlarga ega bo‘lsa ham, xato yuz berishi tabiiy. Muhimi — ular xatolarni tan oladi, ochiq-oydin baham ko‘radi va boshqalarga saboq bo‘la oladi.
Xulosa
17 noyabr voqeasi yana bir bor ko‘rsatdiki, internetning orqasida turgan tizimlar — murakkab, tarqoq va o‘zaro bog‘langan. Va har qanday kichik o‘zgarish global oqibatlarga olib kelishi mumkin.
Shunday bo‘lsa-da, bunday hodisalar internetni yanada mustahkam qiladi: yangi protokollar, kuchliroq safeguardlar va yaxshiroq monitoringlar tug‘iladi.
IT dunyosi rivoji aynan shunday xatolardan o‘rganish orqali davom etadi.